Column Hans Nieuwenburg: Ode aan de leraar

6 oktober 2026 om 08:00 Opinie Nieuws uit Ede Arjan van Bruggen
Afbeelding

EDE Paulien Cornelisse had een enorme hekel aan het woord ‘ode’. In radio- en tv-programma’s waar ze te gast was, vertelde de schrijfster, cabaretier en taalfanaat regelmatig dat haar ooglid begon te trillen zodra iemand dat specifieke woord in de mond nam. Of als er weer eens een ode aan iets of iemand werd opgedragen.

Ironisch genoeg werd er na haar overlijden een tsunami aan odes over Paulien uitgestort. Vandaar geen ode aan Paulien op deze plek. Als alternatief moest ik – vanwege Dierendag – even een moment aan Taco denken, de verwarde cavia van onze jongste dochter die ooit boven aan de trap dacht dat-ie een vogel was.

GERMANISME

Maar uiteindelijk voelt het toch het beste om de mensen te eren zonder wie zelfs Paulien niet eens had geweten op welke plaats de letters o, d en e in het alfabet staan, in welke volgorde je ze moet schrijven en wat ‘ode’ en ‘alfabet’ überhaupt betekenen. En dat überhaupt dan dus juist weer geen Nederlands woord is, maar een uit het Duits overgenomen germanisme. Als taal vroeger zeg maar niet echt jóuw ding was, dan zou je nu onderhand wel zijn afgehaakt. Maar gelukkig was er een meester of juf die je ooit heeft uitgelegd hoe het precies zit. Die je leerde lezen, schrijven, rekenen en daarna nog zoveel meer wat je niet 1-2-3 van je ouders meekreeg. Natuurlijk zijn er ook vele andere beroepsgroepen waar we écht niet zonder kunnen,..